Naastbetrokkenenraad: Nog onbekend, maar belangrijk

Twee en een half jaar geleden werd bij de RIBW een Naastbetrokkenenraad opgericht. Maar wat is een naastbetrokkene? Een naastbetrokkene kan een familielid zijn (Daarom heette zo’n raad vroeger de familieraad) maar kan ook een vriend(in) of een buurman of -vrouw zijn. Zolang men zich maar betrokken voelt bij de cliënt. Sinds het begin van deze raad is Elske Mooijman lid van deze raad. Ze is zelfs voorzitter en vindt de rol van deze raad binnen de RIBW zeer belangrijk als het gaat om het bieden van goede zorg.

Driehoek

De Naastbetrokkenenraad kwam tot stand omdat in het rapport van Erik Dannenberg de naastbetrokkene benoemd wordt als een partij als het gaat om de zorg van een persoon. Dannenberg spreekt over de driehoek cliënt-zorgverlener-naastbetrokkene. Alle drie zijn belangrijk als het gaat om passende zorg. Daarom vindt Elske het ook belangrijk dat de Naastbetrokkenenraad evenals de ondernemingsraad en de cliëntenraad serieus wordt genomen en in de besluitvorming in een vroeg stadium mag meepraten.

Uitstekende mix

“De oprichting van deze raad is heel goed verlopen”, geeft Elske aan. “Jurjen Mensink, begeleider met ervaringskennis van het RIBW en sinds de oprichting adviseur van de Naastbetrokkenenraad, kreeg extra tijd om goede mensen te zoeken en de structuur van de raad te borgen. Hij heeft een goede selectie van naastbetrokkenen gevonden waarin een onder andere een vader, pleegbroer en buurvrouw zat. Daarnaast lukte het hem ook om uit alle windstreken van Overijssel iemand in de raad te krijgen. Het was een uitstekende mix om mee te starten.”

Goed contact

Elske geeft wel aan dat de raad ondanks deze goed start wel tegen wat problemen aanliep. “Cliënten hebben toch vaak het gevoel dat ze zich wel goed kunnen redden en bij een aantal van de medewerkers merkten we dat het beeld bestond dat een naastbetrokkene mensen zijn die zich gaan bemoeien met de zorg. Maar we hebben toen beide raden uitgenodigd om duidelijk te maken wat onze inbreng is en hoe zij onze inbreng zagen. Zo kwamen we erachter dat we dezelfde belangen hadden en allemaal dezelfde doelen nastreven.” Vooral een goed contact met zowel de cliënten als de medewerkers vindt ze dan ook heel belangrijk.

Roamler

“De bestuurders Jan-Willem Bedeaux en Ina Huesken zien het belang van ons” weet Elske. De Naastbetrokkkenenraad wordt dan ook voor veel zaken zoals onder andere het Strategisch Overleg op dezelfde manier als de ondernemersraad en cliëntenraad voorzien van de stukken. “Het is fijn dat we al vroeg in het proces mogen meepraten”, vindt Mooijman, “We hebben toch een andere, soms frissere blik op zaken. Zo konden we bij de introductie van de Roamler app aangeven dat de contacten anders konden worden geïnterpreteerd. Bij een direct contact zie je de verschillen bij een gezichtsuitdrukking. Dat is belangrijk omdat je dan beter kan inschatten hoe het met iemand gaat. Door dit duidelijk te maken kon dit mee worden genomen bij de ontwikkeling van de app.

Invloed

Ze geeft ook aan dat de Naastbetrokkenenraad wettelijk gezien niet gelijk staat aan de ondernemingsraad of de cliëntenraad. “Volgens de wet moet een instelling een OR en een CR hebben. Een bestuurder kan daar ook niet zomaar aan een advies voorbij gaan. Niet dat het opgevolgd moet worden, maar er moet wel goed onderbouwd worden. Voor de Naastbetrokkenenraad geldt dit allemaal niet. Daardoor is de invloed ook veel indirecter. Daarnaast moet je ook nog even meenemen dat wij allemaal vrijwilligers zijn, die dit er nog even naast ons werk bij doen.”

Toch is ze wel blij met de houding van de RIBW. “De Raad van Bestuur hecht waarde aan onze inbreng. We zitten dan ook net als de OR en de CCR eens per maand bij het strategisch overleg. Dat is zeer handig, want je kan vanaf het prille begin meepraten en eventueel proberen bij te sturen.

Stigma

Elske wil ook duidelijk benadrukken dat de Naastbetrokkenenraad zich nooit met individuele zaken bemoeit. “Maar we kijken natuurlijk wel of we zoiets naar een algemene situatie kunnen plaatsen, als we deze signalen vaker horen.” Ze is ook blij dat de medewerkers hen nu positief benaderen. “Door het rechtstreekse contact zie je dat we bekender worden, maar ook dat het stigma van die bemoeizuchtige naaste niet klopt. We worden dan ook steeds vaker door de teams uitgenodigd.” Daarnaast merkt ze dat het vroeg mee mogen praten ook voordelen heeft, al kan dit zeker nog beter. “Er wordt nu gekeken naar een vorm van e-learning. Dat zal via een app worden gedaan. Daarin is nu alleen ruimte voor de cliënt en de zorgverlener, maar misschien is het ook handig dat de omgang met de naastbetrokkenen daar in wordt meegenomen.”

Nieuwe aanwas

De Naastbetrokkenenraad begon 2,5 jaar geleden met acht personen en dat is inmiddels gedaald naar vier. Deels omdat de cliënt waar men naastbetrokkene van was uit zorg is, maar ook omdat de werkdruk ook hoog is. “Nogmaals we zijn vrijwilliger, maar het kost wel veel tijd. Er moet dus nieuwe aanwas komen en we roepen iedereen dan ook op om in hun omgeving te kijken of ze iemand kennen die dit wellicht zou willen gaan doen. Je kunt deze functie zien als een vorm van scholing. Doordat je een kijkje krijgt in de organisatie leer je er ook van. Daarnaast hoef je maar één ding te kunnen en dat is jezelf zijn.”

Lotgenotencontact

De Naastbetrokkenenraad is momenteel druk bezig met het lotgenotencontact. “Het is belangrijk voor naasten dat ze ergens met hun vragen en gevoelens naar toe kunnen. De aandoening van de cliënt heeft namelijk niet alleen effect op de cliënt, maar ook op zijn omgeving. Je merkt dat veel naastbetrokkenen worstelen met een gevoel van falen, verdriet en schaamte. Dat wordt in je omgeving niet altijd begrepen. Het is voor velen dan ook lastig omdat ze nergens met hun verhaal terecht kunnen en ook dat willen we als raad graag oppakken. Daarnaast hebben we het ook over onze rol als naastbetrokkene. Als familie, vriend of kennis ken je de cliënt goed, maar je moet waken om niet door te slaan.” Daarom organiseert de raad voor alle naastbetrokkenen een congres waarbij lotgenotencontact centraal staat. Dat zal plaats vinden op dinsdag 26 november in de Schouwburg in Hengelo. De avond begint om 19.30 uur.

Juiste toon

Elske hoopt dat ze als lid van de Naastbetrokkenenraad de juiste toon kan aangeven in haar contacten met de instanties. Ook probeert ze in haar contacten de doelen zo algemeen mogelijk te houden. Ook staat de raad altijd klaar voor andere naastbetrokkenen of cliënten die geen naastbetrokkene hebben, maar er wel behoefte aan hebben. “Wij kunnen er voor zorgen dat begeleiders en naasten met elkaar in gesprek gaan. We willen dan ook af van het stigma dat de naaste die persoon is met het wijzende en beschuldigende vingertje. Een naaste kan juist een hulp zijn bij gesprekken.”

Met andere ogen

Al blijft het contact altijd lastig. “Aan de ene kant wil je aan het einde van een gesprek graag horen dat er geen zorg meer nodig is, maar aan de andere kant wil je ook dat er juist hulp wordt geboden, als dat noodzakelijk is.” Maar als eindconclusie kan Elske wel meegeven dat naastbetrokkenen een toegevoegde waarde kunnen hebben als het gaat om goede zorg en maatwerk binnen de zorg. “Juist omdat wij met andere ogen naar de dingen kijken, dan de professionals en de cliënten.”

Wil je meer weten van de Naastbetrokkenenraad of je wellicht aansluiten bij deze raad dan kan je een mail sturen naar naastbetrokkenenraad@ribwgo.nl